CÁC VĂN BẢN PHÁP LUẬT CÓ HIỆU LỰC VÀO THÁNG 8/2025

1. NGHỊ ĐỊNH 196/2025/NĐ-CP SỬA ĐỔI NGHỊ ĐỊNH 111/2011/NĐ-CP CHỨNG NHẬN LÃNH SỰ HỢP PHÁP HÓA LÃNH SỰ

Ngày 04/7/2025, Chính phủ ban hành Nghị định 196/2025/NĐ-CP, sửa đổi, bổ sung Nghị định 111/2011/NĐ-CP về chứng nhận và hợp pháp hóa lãnh sự. Nghị định bổ sung thủ tục điện tử nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và cải cách hành chính. Toàn bộ nghị định có hiệu lực từ 03/8/2025, riêng thủ tục điện tử áp dụng từ 01/01/2026 để các cơ quan chuẩn bị hạ tầng kỹ thuật. Quy định mới góp phần hiện đại hóa thủ tục hành chính đối ngoại, tiết kiệm thời gian, chi phí, đồng thời nâng cao tính minh bạch và hiệu quả.

1. Lần đầu tiên thiết lập thủ tục chứng nhận/hợp pháp hóa trên môi trường điện tử.

Theo quy định mới tại Mục 2a Chương II, người dân và tổ chức có thể thực hiện toàn bộ quy trình nộp hồ sơ chứng nhận lãnh sự hoặc hợp pháp hóa lãnh sự trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công quốc gia, bằng tài khoản định danh điện tử.

Hồ sơ được nộp bằng biểu mẫu điện tử, kèm theo bản điện tử của các tài liệu cần chứng nhận. Đối với tài liệu không phải tiếng Việt hoặc tiếng Anh, người nộp cần đính kèm thêm bản dịch điện tử.

2. Thiết lập mã số hồ sơ và chuẩn hóa quy trình xử lý

Một trong những cải tiến lớn là người nộp hồ sơ được cấp mã số hồ sơ thủ tục hành chính, giúp:

• Tra cứu tình trạng xử lý
• Cập nhật hồ sơ khi có yêu cầu bổ sung
• Tăng tính minh bạch, cá nhân hóa và bảo mật

Cơ quan có thẩm quyền sẽ tiến hành kiểm tra hồ sơ ngay trong ngày làm việc. Nếu hồ sơ chưa đạt yêu cầu, người nộp sẽ nhận được Phiếu yêu cầu bổ sung. Nếu hồ sơ hợp lệ, hệ thống sẽ gửi thông báo nộp phí để tiếp nhận chính thức và cấp Giấy tiếp nhận hồ sơ và hẹn trả kết quả.

3. Thời gian giải quyết hồ sơ rõ ràng, theo số lượng tài liệu

Thay vì mốc thời gian chung, Nghị định quy định thời gian xử lý linh hoạt tùy theo số lượng giấy tờ:

• 1–4 tài liệu: trong vòng 01 ngày làm việc
• 5–9 tài liệu: tối đa 02 ngày làm việc
• Từ 10 tài liệu trở lên: không quá 04 ngày làm việc

Mốc thời gian này tính từ thời điểm phát hành Giấy tiếp nhận hồ sơ hoặc tin nhắn hẹn trả kết quả, nhằm đảm bảo tính chính xác và có căn cứ pháp lý rõ ràng.

4. Xác minh tính pháp lý của tài liệu điện tử bằng chữ ký số

Việc chứng nhận/hợp pháp hóa các bản điện tử được thực hiện dựa trên:

• Kiểm tra chữ ký điện tử của cơ quan có thẩm quyền trong hoặc ngoài nước
• Kết quả xác minh từ các cơ quan nhà nước hoặc đại diện ngoại giao
• Cơ quan tiếp nhận có quyền từ chối hồ sơ không hợp lệ và gửi Phiếu từ chối nêu rõ lý do. Trường hợp cần thêm thời gian xác minh, cơ quan chức năng sẽ gửi Phiếu xin lỗi và hẹn lại ngày trả kết quả.

5. Kết quả được trả hoàn toàn qua phương thức điện tử

Người nộp hồ sơ sẽ nhận kết quả chứng nhận/hợp pháp hóa là bản điện tử, có dán tem chứng nhận điện tử và chữ ký số chuyên dùng trong công vụ. Kết quả được gửi qua email, kho dữ liệu cá nhân, thiết bị số hoặc phương thức truyền tải an toàn khác.

2. NGHỊ ĐỊNH 194/2025/NĐ-CP HƯỚNG DẪN LUẬT GIAO DỊCH ĐIỆN TỬ VỀ CƠ SỞ DỮ LIỆU QUỐC GIA

           Chính phủ ban hành Nghị định 194/2025/NĐ-CP ngày 03/7/2025, quy định chi tiết Luật Giao dịch điện tử về cơ sở dữ liệu quốc gia, kết nối, chia sẻ dữ liệu và dữ liệu mở, có hiệu lực từ 19/8/2025. Nghị định này thay thế Nghị định 47/2024/NĐ-CP, vốn có hiệu lực đến hết ngày 18/8/2025.

1. Quy định rõ hơn về xây dựng và thu thập dữ liệu

• Chỉ rõ các hoạt động thiết kế kiến trúc dữ liệu, chuẩn hóa, thu thập từ nhiều nguồn (hệ thống nghiệp vụ, dữ liệu sẵn có, số hóa hồ sơ giấy,..). Yêu cầu sử dụng bảng mã danh mục dùng chung; không được thu thập dữ liệu sẵn có nếu đã được chia sẻ, trừ khi cần phục vụ xác minh hoặc chất lượng không đảm bảo; thông tin phải được kiểm tra độ chính xác trước khi nhập vào hệ thống.

2. Hệ thống trung gian – triển khai mạng lưới kết nối dữ liệu

• Hệ thống trung gian gồm: Nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu quốc gia (NDXP); nền tảng chia sẻ, điều phối của Trung tâm Dữ liệu quốc gia; hạ tầng chia sẻ dữ liệu cấp bộ và cấp tỉnh, theo Khung Kiến trúc Chính phủ số quốc gia ban hành tại Quyết định 89/QĐ-TTg ngày 18/01/2023.
• Quy định thứ tự ưu tiên kết nối: sử dụng hệ thống trung gian; chỉ khi nào hệ thống trung gian chưa sẵn sàng thì mới kết nối trực tiếp và phải có văn bản xác nhận của đơn vị quản lý hệ thống trung gian.

3. Kinh phí và nguồn nhân lực

• Chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước không thu phí (trừ khi luật chuyên ngành quy định khác); cá nhân hoặc tổ chức bên ngoài chịu các chi phí thực tế liên quan đến kết nối, in ấn, truyền dữ liệu.
• Cho phép thuê chuyên gia từ nguồn ngân sách khi lực lượng nội bộ không đủ năng lực để thực hiện kết nối, xử lý, chuyển đổi dữ liệu; tuân theo quy định về quản lý, kết nối và chia sẻ dữ liệu số

4. Quy chế và quản lý dữ liệu

• Người đứng đầu cơ quan chủ quản cơ sở dữ liệu quốc gia phải ban hành và chỉ đạo tổ chức thực hiện Quy chế khai thác, sử dụng dữ liệu, bao gồm định nghĩa rõ chức năng, quyền hạn, đối tượng sử dụng, quy trình kết nối, chế tài xử lý vi phạm.

3. NGHỊ ĐỊNH 167/2025/NĐ-CP SỬA ĐỔI NGHỊ ĐỊNH 08/2015/NĐ-CP HƯỚNG DẪN LUẬT HẢI QUAN

Chính phủ ban hành Nghị định 167/2025/NĐ-CP ngày 30/6/2025, có hiệu lực từ 15/8/2025, riêng các quy định tại khoản 5, 6 và 19 Điều 1 (sửa đổi Điều 10, 11, 35 Nghị định 08/2015/NĐ-CP) có hiệu lực từ 1/7/2025. Nghị định nhằm sửa đổi, bổ sung Nghị định 08/2015 để đơn giản hóa thủ tục hải quan, thúc đẩy chuyển đổi số, hướng tới Hải quan số, mô hình Hải quan thông minh và chiến lược phát triển đến năm 2030.

1. Điểm mới nổi bật
2. a) Áp dụng thủ tục điện tử – thúc đẩy số hóa

Nghị định 167 khuyến khích khai báo và xử lý thủ tục hải quan theo hình thức điện tử, giảm hoặc loại bỏ khai tờ khai giấy trong hầu hết trường hợp.

1. b) Giảm thành phần hồ sơ – đơn giản hóa thủ tục

Loại bỏ nhiều chứng từ không cần thiết như: chứng từ vận tải và bảng kê hàng hóa trung chuyển; hợp đồng quá cảnh; giấy tờ liên quan đến cơ sở sản xuất gia công xuất khẩu.

Người khai hải quan không cần xuất trình bản giấy Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, quyền sử dụng mặt bằng sản xuất tại thời điểm khai báo.

1. c) Cải tiến giá trị hải quan – rõ ràng, minh bạch

Sửa đổi Điều 20 Nghị định 08/2015 về nguyên tắc, phương pháp xác định trị giá hải quan:

Xuất khẩu: giá bán đến cửa khẩu xuất, không bao gồm phí vận tải hoặc bảo hiểm quốc tế, và áp dụng theo 4 phương pháp cụ thể tuân theo thủ tục quốc tế.

Nhập khẩu: tuân theo trình tự 6 phương pháp phổ biến (giao dịch trực tiếp, tương tự, khấu trừ, tính toán, suy luận…), cho phép hoán đổi hai phương pháp cuối theo yêu cầu của người khai hải quan.

1. d) Bổ sung quy định trị giá phục vụ thống kê

Điều 22a mới được thêm để xác định trị giá hải quan phục vụ mục đích thống kê xuất nhập khẩu, với nguyên tắc tương tự Điều 20, và quy định riêng cho hàng thuê gia công, sản phẩm gia công hay tài chính thuê tài sản.

2. Hoàn tất quy trình thông quan và giải quyết tờ khai

Sau khi hoàn thành bốn bước và tờ khai được thông quan các bước kiểm tra, người khai chỉ cần gửi lại tờ khai và mã vạch cho cơ quan hải quan, sau đó nộp cho hãng tàu để thực hiện thủ tục xác nhận trước khi hàng được xếp lên tàu.

3. Thời gian hoàn thành thủ tục hải quan

– Hàng hóa luồng xanh: Thời gian hoàn thành thủ tục hải quan chỉ trong khoảng 15-30 phút

– Hàng hóa luồng vàng: Thời gian hoàn thành thường từ 2-4 giờ, nhưng có thể kéo dài nếu hồ sơ phức tạp

– Hàng hóa luồng đỏ: Để hàng hóa được thông quan, quá trình này phải mất khoảng 1-2 ngày, có thể kéo dài hơn nếu hàng hóa phức tạp hoặc có sai sót trong bộ chứng từ và hàng hóa thực tế không khớp với thông tin trên bộ chứng từ

– Thủ tục hải quan ưu tiên: Quy trình làm thủ tục hải quan ưu tiên rất nhanh, có thể chỉ từ 15-30 phút là đã được hoàn tất, hàng hóa được thông quan

– Đối với hàng hóa cần kiểm tra chuyên ngành: Sẽ từ 1-3 ngày tùy thuộc vào yêu cầu kiểm tra.Thời gian hoàn thành sẽ phụ thuộc vào thời gian xử lý của các cơ quan chức năng liên quan.

4. Kết luận: Ý nghĩa nổi bật

Nghị định 167/2025 thể hiện xu hướng số hóa, hiện đại hóa thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan – tuyến đầu của hoạt động xuất nhập khẩu. Nội dung phù hợp với chiến lược hải quan thông minh, nhằm cắt giảm chi phí, minh bạch thông tin, tăng mức tuân thủ của doanh nghiệp. Dù không áp dụng quy trình mã số hồ sơ như lĩnh vực lãnh sự, Nghị định vẫn có cải cách thiết thực về trị giá hải quan, giao dịch điện tử, rút ngắn thời gian thông quan và củng cố dữ liệu pháp lý nền tảng.